ميان ما مشاجره افتاده است ، قضاوت مىكند . . . » « 1 » . ( 1 ) اين مدرك سياسى ، سرشار است از عواملى كه به انحطاط اخلاق و شيوع منكرات در شهرها كه ناشى از عدم اقدام مهاجرين و انصار در عمل به مسئوليتها و واجبات دينى و اجتماعى آنهاست ؛ زيرا جايگاهى برجسته در جهان اسلام داشتند ؛ آنان ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و حافظان اسلام بودند و مىتوانستند سخن حق را بگويند و با باطل در ستيز باشند ، ولى آنان از اداى واجبات خوددارى كردند ، امرى كه سبب شد تا گروه طاغوتى حاكم از بنى اميه بر گردن مسلمين مسلط شدند و بندگان خدا را به بردگى كشيدند و مال خدا را به يغما بردند . ( 2 ) انواع جهاد از حضرت امام ابا عبد اللّه عليه السّلام دربارهء جهاد پرسيده شد كه آيا آن سنّت است يا فريضه ؟ و آن حضرت عليه السّلام پاسخ داد : « جهاد بر چهار وجه است : دو جهاد واجبند و يك جهاد سنت است كه جز همراه واجب انجام نمىشود و يك جهاد سنّت مىباشد . اما يكى از دو جهاد واجب ، جهاد شخص با نفس خود است در معصيت خداوند كه از عظيم‌ترين جهادهاست . و جهاد با كسانى كه وابستهء به شما هستند از كافران ، فرض است . و اما جهادى كه سنّت است و جز همراه واجب برپا نمىگردد ، جهاد با دشمن است كه بر همهء امت واجب مىباشد و اگر جهاد را ترك كنند ، عذاب به سراغشان مىآيد و اين از عذاب است و آن بر امام به تنهايى سنّت است كه همراه امّت به سوى دشمن برود و با آن جهاد كند . و اما جهادى كه سنّت است ، هر سنتى

--> ( 1 ) تحف العقول ، ص 237 - 239 .